Μετά τους φωτογραφικούς διαγωνισμούς για την εκμετάλλευση των κυλικείων και εστιατορίων των μουσείων και αρχαιολογικών χώρων, η διαχείριση των οποίων κατέληξε σε κυβερνητικούς «ημέτερους», ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) σχεδιάζει τώρα να «αξιοποιήσει» και τα πωλητήρια (συνημμένο έγγραφο της Διαύγειας).
Για το Πανελλήνιο Σωματείο Εργαζομένων στη Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης (ΠΑΣΕ-ΣΑΕΤ) και τον Σύλλογο Εκτάκτων Αρχαιολόγων (ΣΕΚΑ), η προσέγγιση του ΟΔΑΠ σχετικά με την αξιοποίηση των 21 πωλητηρίων εγείρει καταρχάς σοβαρά ερωτήματα ως προς τη σκοπιμότητα και τον προσανατολισμό της. Το αρχικό σχέδιο, όπως διατυπώνεται στο σχετικό έγγραφο που αναρτήθηκε στη διαύγεια, στις 10/11/2025, αντιμετωπίζει τα πωλητήρια πρωτίστως ως εμπορικά ακίνητα, δίνοντας υπερβολική έμφαση στην αγοραία μισθωτική αξία, στην επισκεψιμότητα και στην αποδοτικότητα, παραμερίζοντας τον πολιτιστικό και δημόσιο χαρακτήρα τους.
Η ανάθεση της λειτουργίας τους σε ιδιώτες με αποκλειστικό κριτήριο την οικονομική απόδοση ενέχει τον κίνδυνο αλλοίωσης του ρόλου των πωλητηρίων, τα οποία θα έπρεπε να λειτουργούν συμπληρωματικά στον αρχαιολογικό χώρο και όχι ως αυτόνομες εμπορικές μονάδες. Η λογική της «βέλτιστης αξιοποίησης» μοιάζει να ταυτίζεται με τη μοναδική αγωνία για μεγιστοποίηση των εσόδων, χωρίς σαφή πρόβλεψη για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, την εκπαιδευτική διάσταση ή τη διασφάλιση της πολιτιστικής ταυτότητας των χώρων.
Επιπλέον, η εκτενής αγοραστική και συγκριτική έρευνα που προβλέπεται δεν εγγυάται ότι τα αποτελέσματα θα ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες κάθε αρχαιολογικού χώρου. Αντίθετα, ενδέχεται να οδηγήσει σε μια ομογενοποιημένη και εμπορευματοποιημένη προσέγγιση, η οποία δεν λαμβάνει υπόψη τις τοπικές ανάγκες και την εμπειρία του επισκέπτη.
Ως απόρροια των παραπάνω προβληματισμών, ανακύπτει η ανάγκη για σαφείς απαντήσεις στα ακόλουθα κρίσιμα ερωτήματα:
1. Με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι η ανάθεση της λειτουργίας των πωλητηρίων σε ιδιώτες δεν θα υποβαθμίσει τον εκπαιδευτικό, πολιτιστικό και δημόσιο χαρακτήρα των αρχαιολογικών χώρων;
2. Πώς λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε αρχαιολογικού χώρου και η εμπειρία του επισκέπτη, όταν το βασικό κριτήριο φαίνεται να είναι η οικονομική απόδοση;
Ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων και το Πανελλήνιο Σωματείο Εργαζομένων Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, στεκόμαστε απέναντι στην εμπορευματοποίηση και εργολαβοποίηση του Πολιτισμού, και εκφράζουμε την ανάγκη και απαίτηση να προστατευτούν τα Μουσεία και οι Αρχαιολογικοί χώροι ως συλλογικά δημόσια αγαθά.